Sut i reoli straen

Mae'n egluro beth yw straen, beth allai ei achosi a sut y gall effeithio arnoch. Mae'n cynnwys gwybodaeth am ffyrdd y gallwch helpu eich hun a sut y gallwch gael cymorth.

Your stories

Stress...depress...decompress

Jessica blogs about her experience of stress and how she has found ways of coping.

Jessica Carmody
Posted on 05/11/2014

How dancing helped me cope

Shalini, one of our Happy Monday ambassadors, blogs about how dancing helped her through tough times

Shalini
Posted on 07/03/2014

14 ways to beat exam stress

Sam Edom, from our digital team, blogs about the best tips you've sent in for coping with exam time.

Sam Edom
Posted on 26/04/2016

Beth yw straen?

Mae pob un ohonom yn gwybod sut beth yw teimlo dan straen, ond nid yw bob amser yn hawdd nodi'n union beth a olygir gan straen. Pan fyddwn yn dweud pethau fel "mae hyn yn achosi straen" neu "rwy'n teimlo dan straen", efallai y byddwn yn disgrifio'r canlynol:

  • Sefyllfaoedd neu ddigwyddiadau sy'n rhoi pwysau arnom – er enghraifft, adegau pan fydd gennym lawer o bethau i'w gwneud ac i feddwl amdanynt, neu lle nad oes gennym lawer o reolaeth dros beth fydd yn digwydd.
  • Ein hymateb i gael ein rhoi dan bwysau - y teimladau a gawn pan osodir gofynion arnom y cawn drafferth ymdopi â nhw.

Mae'n teimlo'n llethol. Weithiau allwch chi ddim gweld tu hwnt i'r cwmwl trwchus o straen.

Nid oes diffiniad meddygol ar gyfer straen, ac mae gweithwyr gofal iechyd proffesiynol yn aml yn anghytuno p'un ai straen yw gwraidd problemau, neu a yw o ganlyniad i broblemau. Gall hyn ei gwneud yn anodd i chi ganfod beth sy'n achosi eich teimladau o fod dan straen, neu sut i ddelio â nhw. Ond beth bynnag yw eich diffiniad personol o straen, mae'n debygol y gallwch ddysgu sut i reoli eich straen yn well drwy wneud y canlynol:

A yw straen yn broblem iechyd meddwl?

Mae bod dan bwysau yn rhan normal o fywyd. Gall fod yn ysgogiad defnyddiol sy'n eich helpu i weithredu, i deimlo'n fwy egnïol ac i gyflawni canlyniadau. Ond os cewch eich llethu gan straen yn aml, gallai'r teimladau hyn ddechrau bod yn broblem i chi.

Nid yw straen yn ddiagnosis seiciatrig, ond mae wedi'i gysylltu'n agos â'ch iechyd meddwl mewn dwy ffordd bwysig:

  • Gall straen achosi problemau iechyd meddwl, a gwneud problemau sy'n bodoli'n barod yn waeth. Er enghraifft, os ydych yn aml yn cael trafferth rheoli teimladau o fod dan straen, efallai y gallech ddatblygu problem iechyd meddwl fel pryder neu iselder.
  • Gall problemau iechyd meddwl achosi straen. Efallai y byddwch yn teimlo bod ymdopi â symptomau bob dydd eich problem iechyd meddwl, yn ogystal â gorfod rheoli meddyginiaeth o bosibl, apwyntiadau neu driniaethau gofal iechyd, yn ffynonellau straen ychwanegol.

Gall hyn ddechrau teimlo fel cylch dieflig, ac efallai y bydd yn anodd gweld lle mae'r straen yn gorffen a lle mae eich problem iechyd meddwl yn dechrau: (Gweler ein tudalennau Understanding mental health problems am ragor o wybodaeth am gyflyrau iechyd meddwl.)

“[Pan rwyf dan straen] teimlaf fod mod ar fin cael chwalfa nerfol.”

Pam bod straen yn effeithio arnaf yn gorfforol? 

Efallai y byddwch yn sylwi mai eich cliwiau cyntaf ynglŷn â theimlo dan straen yw arwyddion corfforol, fel blinder, cur pen neu boen stumog.

Gallai hyn fod oherwydd bod ein corff yn rhyddhau hormonau a elwir yn cortisol ac adrenalin pan fyddwn yn teimlo dan straen yn emosiynol. Dyma ffordd awtomatig y corff o baratoi i ymateb i fygythiad (a elwir weithiau yr ymateb 'ymladd neu ffoi'). Os ydych dan bwysau yn aml, yna mae'n bosibl eich bod yn cynhyrchu lefelau uchel o'r hormonau hyn, a all wneud i chi deimlo'n sâl yn gorfforol a gallai effeithio ar eich iechyd yn y tymor nhw.


Cyhoeddwyd y wybodaeth hon yn 2015. Byddwn yn ei diwygio yn 2018.


Mental Health A-Z

Information and advice on a huge range of mental health topics

> Read our A-Z

Training

Helping you to better understand and support people with mental health problems

> Find out more

Special offers

Check out our promotional offers on print and digital booklets, for a limited time only

> Visit our shop today